<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.1 plus MathML 2.0//EN" 
               "http://www.w3.org/TR/MathML2/dtd/xhtml-math11-f.dtd" [
  <!ENTITY mathml "http://www.w3.org/1998/Math/MathML">
]>
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
  <head>
    <meta http-equiv="Content-Type" content="application/xhtml+xml;
      charset=UTF-8" />
    <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" />
    <title>統計関数</title>
    <link type="text/css" href="../stylesheet//report-new.css" rel="stylesheet" />
  </head>
  <body>
    <p><a href="numerical.html"><img
         src="../images/HOME.GIF" id="up"
         onmouseover="mouseOver('up', 'border')"
         onmouseout="mouseOver('up', 'nonborder')"
         alt="上に戻る" /></a></p>
    <h1>統計解析学の代表的関数</h1>
    <hr />
    <h2>0. 正規分布</h2>
    <h3>0.1. 定義</h3>
    <p>平均（期待値） <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>&mu;</mi></math>、分散 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <msup><mi>&sigma;</mi><mn>2</mn></msup></math> の正規分布を <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>N</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
          <mfenced>
            <mi>&mu;</mi>
            <msup><mi>&sigma;</mi><mn>2</mn></msup>
          </mfenced>
        </mrow></math> で表すものとする。その確率密度関数 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>&phi;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
          <mfenced>
            <mi>x</mi>
          </mfenced>
        </mrow></math> はつぎのようになる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>&phi;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>x</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <mrow>
            <msqrt><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>&pi;</mi></msqrt>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&sigma;</mi>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mo>exp</mo>
        <mfenced open="{" close="}">
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msup>
              <mfenced>
                <mfrac>
                  <mrow>
                    <mi>x</mi>
                    <mo>-</mo>
                    <mi>&mu;</mi>
                  </mrow>
                  <mi>&sigma;</mi>
                </mfrac>
              </mfenced>
              <mn>2</mn>
            </msup>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mspace width="26em" />
        <mfenced>
          <mn>1</mn>
        </mfenced>
      </mrow>
    </math>
    <p>とくに、平均値（期待値）<math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mn>0</mn></math>、分散 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mn>1</mn></math> の（標準）正規分布 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>N</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mn>0</mn>
          <mn>1</mn>
        </mfenced>
      </math> の確率密度関数はつぎの式で与えられる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>&phi;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>x</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt>
            <mrow><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>&pi;</mi></mrow>
          </msqrt>
        </mfrac>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <msup><mi>x</mi><mn>2</mn></msup>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mspace width="33em" />
        <mfenced>
          <mrow>
            <mn>1</mn><mi>a</mi>
          </mrow>
        </mfenced>
      </mrow>
    </math>
    <h2>1. カイ二乗分布</h2>
    <h3>1.1. 定義</h3>
    <p>標準正規分布 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>N</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
          <mfenced>
            <mn>0</mn>
            <mn>1</mn>
          </mfenced>
        </mrow></math> に従う <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>k</mi></math> 個の確率変数を <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <msub><mi>X</mi><mn>1</mn></msub>
          <mo>,</mo>
          <msub><mi>X</mi><mn>2</mn></msub>
          <mo>,</mo><mo>&ctdot;</mo><mo>,</mo>
          <msub><mi>X</mi><mi>k</mi></msub>
        </mrow></math> とする。新しい確率変数 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>Y</mi></math> がつぎのように定義されるとき、</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>Y</mi>
        <mo>=</mo>
        <munderover>
          <mo>&sum;</mo>
          <mrow><mi>i</mi><mo>=</mo><mn>1</mn></mrow>
          <mi>k</mi>
        </munderover>
        <msubsup><mi>X</mi><mi>i</mi><mn>2</mn></msubsup>
        <mspace width="35em" />
        <mfenced><mn>2</mn></mfenced>
      </mrow>
    </math>
    <p>それは、自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>k</mi></math> のカイ二乗分布に従う。</p>
    <h3>1.2.カイ二乗（ <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <msup><mi>&chi;</mi><mn>2</mn></msup>
        </math>）分布の確率密度関数</h3>
    <h4>1.2.1. 自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mn>1</mn></math> のカイ二乗分布</h4>
    <p>まず最初に自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mn>1</mn></math> のカイ二乗分布を扱う。確率変数 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>X</mi></math> が 正規分布 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>N</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
          <mfenced>
            <mn>0</mn>
            <mn>1</mn>
          </mfenced>
        </mrow></math> に従うとき、新しい確率変数 <math disply="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>Y</mi><mo>=</mo><msup><mi>X</mi><mn>2</mn></msup>
        </mrow></math> が <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>Y</mi><mo>&lt;</mo><mi>y</mi>
        </mrow></math> となる確率 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>P</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
          <mfenced>
            <mrow>
              <mi>Y</mi><mo>&lt;</mo><mi>y</mi>
            </mrow>
          </mfenced>
        </mrow></math> はつぎのようになる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>P</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mi>Y</mi><mo>&lt;</mo><mi>y</mi>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mi>P</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <msqrt><mi>y</mi></msqrt>
            <mo>&lt;</mo>
            <mi>X</mi>
            <mo>&lt;</mo>
            <msqrt><mi>y</mi></msqrt>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt>
            <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>&pi;</mi>
          </msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mrow><mo>-</mo><msqrt><mi>y</mi></msqrt></mrow>
          <msqrt><mi>y</mi></msqrt>
        </msubsup>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <msup><mi>x</mi><mn>2</mn></msup>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>x</mi>
      </mrow>
    </math>
    <p>確率密度関数は上記の式を <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>y</mi></math> で微分すれば得られ、つぎの式となる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <msub><mi>f</mi><mn>1</mn></msub>
        <mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>y</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>&pi;</mi></msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac><mi>y</mi><mn>2</mn></mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <mrow>
            <mn>2</mn>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msqrt><mi>y</mi></msqrt>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>-</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>&pi;</mi></msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac><mi>y</mi><mn>2</mn></mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <mn>1</mn>
              <mrow>
                <mn>2</mn>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <msqrt><mi>y</mi></msqrt>
              </mrow>
            </mfrac>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>&pi;</mi></msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac><mi>y</mi><mn>2</mn></mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt><mi>y</mi></msqrt>
        </mfrac>
      </mrow>
    </math>
    <p>書き直すと、自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mn>1</mn></math> の確率密度関数はガンマ関数を使ってつぎの式に表される。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <msub><mi>f</mi><mn>1</mn></msub>
        <mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>y</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt><mn>2</mn></msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <mrow>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac><mi>y</mi><mn>2</mn></mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>y</mi>
          <mrow>
            <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mspace width="27em" />
        <mfenced><mn>3</mn></mfenced>
      </mrow>
    </math>
    <h4>1.2.2. 自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mn>2</mn></math> のカイ二乗分布</h4>
    <p><math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>X</mi>
          <mo>,</mo>
          <mi>Y</mi>
        </mrow></math> をそれぞれ自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mn>1</mn></math> のカイ二乗分布にしたがう互いに独立な確率変数とする。このとき <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>Z</mi>
          <mo>=</mo>
          <mi>X</mi><mo>+</mo><mi>Y</mi>
        </mrow></math> なる確率変数のついて累積確率を得る。<math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>X</mi><mo>,</mo><mi>Y</mi>
      </mrow></math> は独立であるから、<math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>X</mi></math> と <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>Y</mi></math> の同時確率密度関数 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>f</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
          <mfenced>
            <mi>x</mi>
            <mi>y</mi>
          </mfenced>
        </mrow></math> は それぞれの確率密度関数の積 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>f</mi><mo>&InvisibleTimes;</mo>
          <mfenced>
            <mi>x</mi>
          </mfenced>
          <mo>&InvisibleTimes;</mo>
          <mi>f</mi><mo>&InvisibleTimes;</mo>
          <mfenced>
            <mi>y</mi>
          </mfenced>
        </mrow></math> に等しい。したがって、</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>P</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mi>Z</mi>
            <mo>=</mo>
            <mi>X</mi>
            <mo>+</mo>
            <mi>Y</mi>
            <mo>&lt;</mo>
            <mi>z</mi>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mo>&int;</mo>
        <msub>
          <mo>&int;</mo>
          <mrow><mi>x</mi>+<mi>y</mi><mo>&lt;</mo><mi>z</mi></mrow>
        </msub>
        <mi>f</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>x</mi>
          <mi>y</mi>
        </mfenced>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>x</mi>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
        <mo>=</mo>
        <mo>&int;</mo>
        <msub>
          <mo>&int;</mo>
          <mrow><mi>x</mi>+<mi>y</mi><mo>&lt;</mo><mi>z</mi></mrow>
        </msub>
        <msub><mi>f</mi><mn>1</mn></msub><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>x</mi>
        </mfenced>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msub><mi>f</mi><mn>1</mn></msub><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>y</mi>
        </mfenced>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>x</mi>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
        <mo>=</mo>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>z</mi>
        </msubsup>
        <msub><mi>f</mi><mn>1</mn></msub><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>y</mi>
        </mfenced>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mfenced open="{" close="}">
          <mrow>
            <msubsup>
              <mo>&int;</mo>
              <mn>0</mn>
              <mrow><mi>z</mi><mo>-</mo><mi>y</mi></mrow>
            </msubsup>
            <msub><mi>f</mi><mn>1</mn></msub><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mi>x</mi>
            </mfenced>
            <mo>&DifferentialD;</mo>
            <mi>x</mi>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
      </mrow>
    </math>
    <p>がなりたつ。そこで両辺を <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>z</mi></math> で微分することで確率密度関数 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>f</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
          <mfenced>
            <mi>z</mi>
          </mfenced>
        </mrow></math> を得る。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <msub><mi>f</mi><mn>2</mn></msub>
        <mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>z</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>z</mi>
        </msubsup>
        <mi>f</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>y</mi>
        </mfenced>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mi>f</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mi>z</mi>
            <mo>-</mo>
            <mi>y</mi>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <msup>
            <mi>e</mi>
            <mrow>
              <mo>-</mo>
              <mfrac><mi>z</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mrow>
          </msup>
          <mrow>
            <mn>2</mn>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>z</mi>
        </msubsup>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <mrow>
            <msqrt><mi>y</mi></msqrt>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msqrt>
              <mi>z</mi>
              <mo>-</mo>
              <mi>y</mi>
            </msqrt>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
      </mrow>
    </math>
    <p><math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>y</mi>
          <mo>=</mo>
          <mi>z</mi>
          <mo>&InvisibleTimes;</mo>
          <msup>
            <mo>sin</mo>
            <mn>2</mn>
          </msup>
          <mi>&theta;</mi>
        </mrow></math> と変数変換すると、</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>z</mi>
        </msubsup>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <mrow>
            <msqrt><mi>y</mi></msqrt>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msqrt>
              <mi>z</mi>
              <mo>-</mo>
              <mi>y</mi>
            </msqrt>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
        <mo>=</mo>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mfrac><mi>&pi;</mi><mn>2</mn></mfrac>
        </msubsup>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>z</mi>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mo>sin</mo><mi>&theta;</mi>
            <mo>&middot;</mo>
            <mo>cos</mo><mi>&theta;</mi>
          </mrow>
          <mrow>
            <msqrt>
              <mrow>
                <mi>z</mi>
                <mo>-</mo>
                <mi>z</mi>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <msup><mo>sin</mo><mn>2</mn></msup>
                <mi>&theta;</mi>
              </mrow>
            </msqrt>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msqrt>
              <mrow>
                <mi>z</mi>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <msup><mo>sin</mo><mn>2</mn></msup>
                <mi>&theta;</mi>
              </mrow>
            </msqrt>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&DifferentialD;</mo><mi>&theta;</mi>
        <mo>=</mo>
        <mi>&pi;</mi>
      </mrow>
    </math>
    <p>したがって、自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mn>2</mn></math> のカイ二乗分布の確率密度関数はつぎのようになる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <msub><mi>f</mi><mn>2</mn></msub>
        <mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>z</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac><mi>z</mi><mn>2</mn></mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mspace width="33em" />
        <mfenced><mn>4</mn></mfenced>
      </mrow>
    </math>
    <h4>1.2.3. 一般の自由度のカイ二乗分布</h4>
    <div style="border-style: solid; border-width: thin; padding: 0.5em">
      <p>自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
          <mi>m</mi></math> のカイ二乗分布の確率密度関数はつぎの式で与えられる。</p>
      <math display="block" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <msub><mi>f</mi><mi>m</mi></msub>
          <mo>&ApplyFunction;</mo>
          <mfenced>
            <mi>z</mi>
          </mfenced>
          <mo>=</mo>
          <mfrac>
            <mn>1</mn>
            <mrow>
              <msup><mn>2</mn><mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac></msup>
              <mo>&InvisibleTimes;</mo>
              <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
              <mfenced>
                <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
              </mfenced>
            </mrow>
          </mfrac>
          <mo>&InvisibleTimes;</mo>
          <msup>
            <mi>z</mi>
            <mrow>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
              <mo>-</mo>
              <mn>1</mn>
            </mrow>
          </msup>
          <mo>&InvisibleTimes;</mo>
          <msup>
            <mi>e</mi>
            <mrow>
              <mo>-</mo>
              <mfrac><mi>z</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mrow>
          </msup>
          <mspace width="26em" />
          <mfenced>
            <mn>5</mn>
          </mfenced>
        </mrow>
      </math>
    </div>
    <h4>[証明]</h4>
    <p><math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>X</mi></math> を自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>m</mi>
          <mo>-</mo>
          <mn>1</mn>
        </mrow></math> のカイ二乗分布に、<math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>Y</mi></math> を自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mn>1</mn></math> のカイ二乗分布にしたがうものとする。このとき、新しい確率変数 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>Z</mi>
          <mo>=</mo>
          <mi>X</mi><mo>+</mo><mi>Y</mi>
        </mrow></math> が、自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>m</mi></math> のカイ二乗分布にしたがうことを証明すればよい。</p>
    <p><math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>m</mi>
          <mo>=</mo>
          <mi>1</mi>
        </mrow></math> のときは明らかに <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mfenced>
          <mn>3</mn>
        </mfenced></math> 式に一致する。また、<math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>m</mi>
          <mo>=</mo>
          <mi>2</mi>
        </mrow></math> のときは、<math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mfenced>
          <mn>4</mn>
        </mfenced></math> 式がなりたつから、<math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mfenced>
          <mn>5</mn>
        </mfenced></math> を満足する。<math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>X</mi></math> が自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>m</mi><mo>-</mo><mn>1</mn>
        </mrow></math> の確率密度関数</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <msub><mi>f</mi><mrow><mi>m</mi><mo>-</mo><mn>1</mn></mrow></msub>
        <mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>z</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <mrow>
            <msup>
              <mn>2</mn>
              <mfrac>
                <mrow>
                  <mi>m</mi>
                  <mo>-</mo>
                  <mn>1</mn>
                </mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac>
                <mrow>
                  <mi>m</mi>
                  <mo>-</mo>
                  <mn>1</mn>
                </mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>z</mi>
          <mrow>
            <mfrac>
              <mrow>
                <mi>m</mi>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <mi>z</mi>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
          </mrow>
        </msup>
      </mrow>
    </math>
    <p>にしたがい、<math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>Y</mi></math> が自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mn>1</mn></math> のカイ二乗分布であるとき、新しい確率変数 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>Z</mi>
          <mo>=</mo>
          <mi>X</mi>
          <mo>+</mo>
          <mi>Y</mi>
        </mrow></math> の累積確率はつぎのようになる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>P</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mi>Z</mi>
            <mo>&lt;</mo>
            <mi>z</mi>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>z</mi>
        </msubsup>
        <mfenced open="{" close="}">
          <mrow>
            <msubsup>
              <mo>&int;</mo>
              <mn>0</mn>
              <mrow><mi>z</mi><mo>-</mo><mi>y</mi></mrow>
            </msubsup>
            <msub><mi>f</mi><mrow><mi>m</mi><mo>-</mo><mn>1</mn></mrow></msub>
            <mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mi>x</mi>
            </mfenced>
            <mo>&DifferentialD;</mo>
            <mi>x</mi>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msub><mi>f</mi><mn>1</mn></msub>
        <mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>y</mi>
        </mfenced>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
      </mrow>
    </math>
    <p>両辺を <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>z</mi></math> で微分すると確率密度関数となる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>g</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>z</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>z</mi>
        </msubsup>
        <msub><mi>f</mi><mrow><mi>m</mi><mo>-</mo><mn>1</mn></mrow></msub>
        <mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mi>z</mi>
            <mo>-</mo>
            <mi>y</mi>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msub><mi>f</mi><mn>1</mn></msub>
        <mfenced>
          <mi>y</mi>
        </mfenced>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <msup>
            <mi>e</mi>
            <mrow>
              <mo>-</mo>
              <mfrac><mi>z</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mrow>
          </msup>
          <mrow>
            <msup>
              <mn>2</mn>
              <mfrac>
                <mi>m</mi><mn>2</mn>
              </mfrac>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac>
                <mrow><mi>m</mi><mo>-</mo><mn>1</mn></mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>z</mi>
        </msubsup>
        <msup>
          <mfenced>
            <mrow>
              <mi>z</mi>
              <mo>-</mo>
              <mi>y</mi>
            </mrow>
          </mfenced>
          <mrow>
            <mfrac>
              <mrow><mi>m</mi><mo>-</mo><mn>1</mn></mrow>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>y</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
      </mrow>
    </math>
    <p>ここで <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>y</mi>
          <mo>=</mo>
          <mi>z</mi><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>u</mi>
        </mrow></math> と変数変換をすると、上の式の積分部分はベータ関数を使ったつぎの式に帰着される。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>z</mi>
        </msubsup>
        <msup>
          <mfenced>
            <mrow>
              <mi>z</mi>
              <mo>-</mo>
              <mi>y</mi>
            </mrow>
          </mfenced>
          <mrow>
            <mfrac>
              <mrow><mi>m</mi><mo>-</mo><mn>1</mn></mrow>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>y</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
        <mo>=</mo>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mn>1</mn>
        </msubsup>
        <msup>
          <mfenced>
            <mrow>
              <mn>1</mn>
              <mo>-</mo>
              <mi>u</mi>
            </mrow>
          </mfenced>
          <mfrac>
            <mrow>
              <mi>m</mi>
              <mo>-</mo>
              <mn>1</mn>
            </mrow>
            <mn>2</mn>
          </mfrac>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>u</mi>
          <mrow>
            <mfrac>
              <mn>1</mn>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>u</mi>
        <mo>=</mo>
        <msup>
          <mi>z</mi>
          <mrow>
            <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mi>&Beta;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mfrac>
            <mrow><mi>m</mi><mo>-</mo><mn>1</mn></mrow>
            <mn>2</mn>
          </mfrac>
          <mfrac>
            <mn>1</mn><mn>2</mn>
          </mfrac>
        </mfenced>
      </mrow>
    </math>
    <p>ここでベータ関数とガンマ関数の関係</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>&Beta;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>p</mi>
          <mi>q</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mi>p</mi><mo>+</mo><mi>q</mi>
              </mrow>
            </mfenced>
          </mrow>
          <mrow>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mi>p</mi>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mi>q</mi>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
      </mrow>
    </math>
    <p>からつぎのようなって、数学的帰納法により <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mfenced>
          <mn>5</mn>
        </mfenced></math> 式が証明された。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>g</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>z</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <mrow>
            <msup>
              <mn>2</mn><mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>z</mi>
          <mrow>
            <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            <mo>-</mo><mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac><mi>z</mi><mn>2</mn></mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>=</mo>
        <msub><mi>f</mi><mi>m</mi></msub>
        <mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>z</mi>
        </mfenced>
      </mrow>
    </math>
    <h4>1.2.4. カイ二乗分布の再生性</h4>
    <p>1.2.3.項の数学的帰納法の論議から、次のカイ二乗の再生性が簡単に求められる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <msub><mi>f</mi><mi>n</mi></msub>
        <mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>x</mi>
        </mfenced>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msub><mi>f</mi><mi>m</mi></msub>
        <mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>x</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <msub>
          <mi>f</mi>
          <mrow><mi>n</mi><mo>+</mo><mi>m</mi></mrow>
        </msub>
        <mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>x</mi>
        </mfenced>
        <mspace width="30em" />
        <mfenced>
          <mn>6</mn>
        </mfenced>
      </mrow>
    </math>
    <h2>2. t-分布</h2>
    <h3>2.1. 定義</h3>
    <p>確率変数 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>X</mi>
          <mo>,</mo>
          <mi>Y</mi>
        </mrow></math> がそれぞれ正規分布 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>N</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mn>0</mn>
          <mn>1</mn>
        </mfenced></math>、自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>m</mi></math> のカイ二乗分布にしたがい、それぞれは互いに独立なものとする。このとき、あたらしい確率変数</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>Z</mi>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mi>X</mi>
          <msqrt><mfrac><mi>Y</mi><mi>m</mi></mfrac></msqrt>
        </mfrac>
        <mspace width="35em" />
        <mfenced>
          <mn>7</mn>
        </mfenced>
      </mrow>
    </math>
    <p>は、自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>m</mi></math> の t-分布（スチューデントの t-分布）にしたがう。</p>
    <h3>2.2. t-分布の確率密度関数</h3>
    <p>累積確率はつぎのようになる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>P</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mi>Z</mi>
            <mo>&lt;</mo>
            <mi>z</mi>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>&infin;</mi>
        </msubsup>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mi>&infin;</mi>
          </mrow>
          <mrow>
            <mi>z</mi>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msqrt>
              <mfrac>
                <mi>y</mi>
                <mi>m</mi>
              </mfrac>
            </msqrt>
          </mrow>
        </msubsup>
        <mi>&phi;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>x</mi>
        </mfenced>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msub><mi>f</mi><mi>m</mi></msub>
        <mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>y</mi>
        </mfenced>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>x</mi>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt>
            <mrow><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>&pi;</mi></mrow>
          </msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <mrow>
            <msup><mn>2</mn><mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac></msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>&infin;</mi>
        </msubsup>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mrow><mo>-</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
          <mrow>
            <mi>z</mi>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msqrt><mfrac><mi>y</mi><mi>m</mi></mfrac></msqrt>
          </mrow>
        </msubsup>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac><msup><mi>x</mi><mn>2</mn></msup><mn>2</mn></mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mfrac><mi>y</mi><mn>2</mn></mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>y</mi>
          <mrow>
            <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>x</mi>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
      </mrow>
    </math>
    <p>そこで両辺を <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>z</mi></math> で微分して確率密度関数を求める。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>g</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>z</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt>
            <mrow><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>&pi;</mi></mrow>
          </msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <mrow>
            <msup><mn>2</mn><mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac></msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>&infin;</mi>
        </msubsup>
        <mfrac><mn>1</mn><msqrt><mi>m</mi></msqrt></mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac><mi>y</mi><mn>2</mn></mfrac>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mfrac><msup><mi>z</mi><mn>2</mn></msup><mi>m</mi></mfrac>
                <mo>+</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>y</mi>
          <mrow>
            <mfrac>
              <mrow>
                <mi>m</mi><mo>+</mo><mn>1</mn>
              </mrow>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
      </mrow>
    </math>
    <p>ここで積分変数を</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>u</mi>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>1</mn>
                <mo>+</mo>
                <mfrac><msup><mi>z</mi><mn>2</mn></msup><mi>m</mi></mfrac>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>y</mi>
          </mrow>
          <mn>2</mn>
        </mfrac>
      </mrow>
    </math>
    <p>と変数変換するとつぎのようになる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>g</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>z</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <mrow>
            <msqrt>
              <mrow><mi>m</mi><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>&pi;</mi></mrow>
            </msqrt>
            <mo>&middot;</mo>
            <msup>
              <mn>2</mn>
              <mfrac>
                <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mn>1</mn></mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac>
                <mi>m</mi><mn>2</mn>
              </mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&middot;</mo>
        <mfrac>
          <mn>2</mn>
          <mrow>
            <mn>1</mn>
            <mo>+</mo>
            <mfrac>
              <msup><mi>z</mi><mn>2</mn></msup>
              <mi>m</mi>
            </mfrac>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&middot;</mo>
        <mfrac>
          <msup>
            <mn>2</mn>
            <mrow>
              <mfrac>
                <mrow>
                  <mi>m</mi>
                  <mo>+</mo>
                  <mn>1</mn>
                </mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
              <mo>-</mo>
              <mn>1</mn>
            </mrow>
          </msup>
          <msup>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>1</mn>
                <mo>+</mo>
                <mfrac>
                  <msup><mi>z</mi><mn>2</mn></msup>
                  <mi>m</mi>
                </mfrac>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mrow>
              <mfrac>
                <mrow>
                  <mi>m</mi>
                  <mo>+</mo>
                  <mn>1</mn>
                </mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
              <mo>-</mo>
              <mn>1</mn>
            </mrow>
          </msup>
        </mfrac>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>&infin;</mi>
        </msubsup>
        <msup><mi>e</mi><mrow><mo>-</mo><mi>u</mi></mrow></msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>u</mi>
          <mrow>
            <mfrac>
                <mrow>
                  <mi>m</mi>
                  <mo>+</mo>
                  <mn>1</mn>
                </mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
              <mo>-</mo>
              <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>u</mi>
      </mrow>
    </math>
    <p>これを整理するとつぎのようになる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>g</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>z</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac>
                <mrow>
                  <mi>m</mi>
                  <mo>+</mo>
                  <mn>1</mn>
                </mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
          <mrow>
            <msqrt><mi>m</mi><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>&pi;</mi></msqrt>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mfenced>
            <mrow>
              <mn>1</mn>
              <mo>+</mo>
              <mfrac>
                <msup><mi>z</mi><mn>2</mn></msup>
                <mi>m</mi>
              </mfrac>
            </mrow>
          </mfenced>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <mrow>
                <mi>m</mi>
                <mo>+</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mspace width="24em" />
        <mfenced>
          <mn>8</mn>
        </mfenced>
      </mrow>
    </math>
    <p>これが自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>m</mi></math> の t-分布の確率密度関数である。</p>
    <h2>3. F分布</h2>
    <h3>3.1. 定義</h3>
    <p>確率変数 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>X</mi>
          <mo>,</mo>
          <mi>Y</mi>
        </mrow></math> がそれぞれ自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>m</mi>
          <mo>,</mo>
          <mi>n</mi>
        </mrow></math> のカイ二乗分布に従い、かつそれらが互いに独立なとき新しい確率変数</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>Z</mi>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mi>X</mi><mo>/</mo><mi>m</mi>
          </mrow>
          <mrow>
            <mi>Y</mi><mo>/</mo><mi>n</mi>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mspace width="35em" />
        <mfenced>
          <mn>9</mn>
        </mfenced>
      </mrow>
    </math>
    <p>は、自由度 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mfenced>
          <mi>m</mi>
          <mi>n</mi>
        </mfenced></math> の F-分布に従う。</p>
    <h3>3.2. <math display="inline" xmlns="&mathml;">
          <mi>F</mi>
        </math> 分布の確率密度関数</h3>
    <p>累積確率は以下のようになる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>P</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mi>Z</mi>
            <mo>&lt;</mo>
            <mi>z</mi>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>&infin;</mi>
        </msubsup>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mrow>
            <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>y</mi>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>z</mi>
          </mrow>
        </msubsup>
        <msub><mi>f</mi><mi>m</mi></msub>
        <mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>x</mi>
        </mfenced>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msub><mi>f</mi><mi>n</mi></msub>
        <mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>y</mi>
        </mfenced>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>x</mi>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <mrow>
            <msup>
              <mn>2</mn>
              <mfrac>
                <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mi>n</mi></mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>n</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>&infin;</mi>
        </msubsup>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mrow>
            <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>y</mi>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>z</mi>
          </mrow>
        </msubsup>
        <msup>
          <mi>x</mi>
          <mrow>
            <mfrac>
              <mi>m</mi>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <mi>x</mi><mn>2</mn>
            </mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>y</mi>
          <mrow>
            <mfrac>
              <mi>n</mi>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <mi>y</mi><mn>2</mn>
            </mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>x</mi>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
      </mrow>
    </math>
    <p>両辺を <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>z</mi></math> で微分して確率密度関数を得る。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>g</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>z</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <mrow>
            <msup>
              <mn>2</mn>
              <mfrac>
                <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mi>n</mi></mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>n</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>&infin;</mi>
        </msubsup>
        <msup>
          <mfenced>
            <mrow>
              <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
              <mo>&InvisibleTimes;</mo>
              <mi>y</mi>
              <mo>&InvisibleTimes;</mo>
              <mi>z</mi>
            </mrow>
          </mfenced>
          <mrow>
            <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mi>y</mi>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>y</mi>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>z</mi>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>y</mi>
          <mrow>
            <mfrac>
              <mi>n</mi>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <mi>y</mi><mn>2</mn>
            </mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mrow>
            <msup>
              <mfenced>
                <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
              </mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msup>
              <mi>z</mi>
              <mrow>
                <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </msup>
          </mrow>
          <mrow>
            <msup>
              <mn>2</mn>
              <mfrac>
                <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mi>n</mi></mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>n</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>&infin;</mi>
        </msubsup>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac><mi>y</mi><mn>2</mn></mfrac>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>1</mn>
                <mo>+</mo>
                <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <mi>z</mi>
              </mrow>
            </mfenced>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>y</mi>
          <mrow>
            <mfrac>
              <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mi>n</mi></mrow>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
      </mrow>
    </math>
    <p>ここでつぎのように積分の変数変換を行う。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>u</mi>
        <mo>=</mo>
        <mfrac><mi>y</mi><mn>2</mn></mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mn>1</mn><mo>+</mo>
            <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>z</mi>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>,</mo>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>y</mi>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>2</mn>
          <mrow>
            <mn>1</mn><mo>+</mo>
            <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>z</mi>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>u</mi>
      </mrow>
    </math>
    <p>すると確率密度関数はつぎのようになる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>g</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>z</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mrow>
            <msup>
              <mfenced>
                <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
              </mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msup>
              <mi>z</mi>
              <mrow>
                <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msup>
              <mn>2</mn>
              <mrow>
                <mfrac>
                  <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mi>n</mi></mrow>
                  <mn>2</mn>
                </mfrac>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </msup>
          </mrow>
          <mrow>
            <msup>
              <mn>2</mn>
              <mrow>
                <mfrac>
                  <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mi>n</mi></mrow>
                  <mn>2</mn>
                </mfrac>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>1</mn>
                <mo>+</mo>
                <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <mi>z</mi>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>n</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msup>
              <mfenced>
                <mrow>
                  <mn>1</mn>
                  <mo>+</mo>
                  <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
                  <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                  <mi>z</mi>
                </mrow>
              </mfenced>
              <mrow>
                <mfrac>
                  <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mi>n</mi></mrow>
                  <mn>2</mn>
                </mfrac>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </msup>
          </mrow>
        </mfrac>
        <msubsup>
          <mo>&int;</mo>
          <mn>0</mn>
          <mi>&infin;</mi>
        </msubsup>
        <msup><mi>e</mi><mrow><mo>-</mo><mi>u</mi></mrow></msup>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>u</mi>
          <mrow>
            <mfrac>
              <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mi>n</mi></mrow>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>&DifferentialD;</mo>
        <mi>u</mi>
      </mrow>
    </math>
    <p>整理すると　F-分布の確率密度関数はつぎのように表される。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>g</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>z</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mrow>
            <msup>
              <mfenced>
                <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
              </mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msup>
              <mi>z</mi>
              <mrow>
                <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac>
                <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mi>n</mi></mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
          <mrow>
            <msup>
              <mfenced>
                <mrow>
                  <mn>1</mn>
                  <mo>+</mo>
                  <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
                  <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                  <mi>z</mi>
                </mrow>
              </mfenced>
              <mfrac>
                <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mi>n</mi></mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>n</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mrow>
            <msup>
              <mfenced>
                <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
              </mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </msup>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msup>
              <mi>z</mi>
              <mrow>
                <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </msup>
          </mrow>
          <mrow>
            <msup>
              <mfenced>
                <mrow>
                  <mn>1</mn>
                  <mo>+</mo>
                  <mfrac><mi>m</mi><mi>n</mi></mfrac>
                  <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                  <mi>z</mi>
                </mrow>
              </mfenced>
              <mfrac>
                <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mi>n</mi></mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </msup>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mi>&Beta;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mfrac>
            <mi>m</mi>
            <mn>2</mn>
          </mfrac>
          <mfrac>
            <mi>n</mi>
            <mn>2</mn>
          </mfrac>
        </mfenced>
        <mspace width="14em" />
        <mfenced>
          <mn>10</mn>
        </mfenced>
      </mrow>
    </math>
    <h2>4. 補足</h2>
    <h3>4.1. <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>t</mi>
      </math>-分布の極限が正規分布に収束すること</h3>
    <p>t-分布の標本数を無限大に近づけてみる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>m</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <msup>
          <mfenced>
            <mrow>
              <mn>1</mn>
              <mo>+</mo>
              <mfrac>
                <msup><mi>t</mi><mn>2</mn></msup>
                <mi>m</mi>
              </mfrac>
            </mrow>
          </mfenced>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mn>1</mn></mrow>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>=</mo>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>m</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <msup>
          <mfenced>
            <msup>
              <mfenced>
                <mrow>
                  <mn>1</mn>
                  <mo>+</mo>
                  <mfrac>
                    <msup><mi>t</mi><mn>2</mn></msup>
                    <mi>m</mi>
                  </mfrac>
                </mrow>
              </mfenced>
              <mrow>
                <mfrac>
                  <mi>m</mi><msup><mi>t</mi><mn>2</mn></msup>
                </mfrac>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <mfrac>
                  <msup><mi>t</mi><mn>2</mn></msup>
                  <mi>m</mi>
                </mfrac>
              </mrow>
            </msup>
          </mfenced>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mn>1</mn></mrow>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>=</mo>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>m</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mn>1</mn></mrow>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfrac>
              <msup><mi>t</mi><mn>2</mn></msup>
              <mi>m</mi>
            </mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>=</mo>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
          <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <msup><mi>t</mi><mn>2</mn></msup>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
          </mrow>
        </msup>
      </mrow>
    </math>
    <p>ここで、自然対数の底 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>e</mi></math> の定義により、つぎの式がなりたつことを使っている。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>h</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <msup>
          <mfenced>
            <mrow>
              <mn>1</mn>
              <mo>+</mo>
              <mfrac><mn>1</mn><mi>h</mi></mfrac>
            </mrow>
          </mfenced>
          <mi>h</mi>
        </msup>
        <mo>=</mo>
        <mi>e</mi>
        <mspace width="1em" />
        <mo>&Rightarrow;</mo>
        <mspace width="1em" />
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>m</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <msup>
          <mfenced>
            <mrow>
              <mn>1</mn>
              <mo>+</mo>
              <mfrac>
                <msup><mi>t</mi><mn>2</mn></msup>
                <mi>m</mi>
              </mfrac>
            </mrow>
          </mfenced>
          <mfrac>
            <mi>m</mi>
            <msup><mi>t</mi><mn>2</mn></msup>
          </mfrac>
        </msup>
        <mo>=</mo>
        <mi>e</mi>
      </mrow>
    </math>
    <p>つぎに以下の式について考える。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>m</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac>
                <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mn>1</mn></mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
          <mrow>
            <msqrt>
              <mrow>
                <mi>m</mi>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <mi>&pi;</mi>
              </mrow>
            </msqrt>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
      </mrow>
    </math>
    <p>まず <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mi>m</mi></math> が奇数のときと偶数のときに分けて考える。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mtable columnalign="left">
        <mtr>
          <mtd>
            <mi>m</mi> <mglyph>が偶数</mglyph>
            <mi>m</mi>
            <mo>=</mo>
            <mn>2</mn>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>k</mi>
          </mtd>
          <mtd>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac>
                <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mn>1</mn></mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </mfenced>
            <mo>=</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mi>k</mi>
                <mo>+</mo>
                <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>=</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mfrac><mn>3</mn><mn>2</mn></mfrac>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mo>&ctdot;</mo>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfrac><mn>3</mn><mn>2</mn></mfrac>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msqrt><mi>&pi;</mi></msqrt>
          </mtd>
        </mtr>
        <mtr>
          <mtd><mi>&nbsp;</mi></mtd>
          <mtd>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac>
                <mi>m</mi>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </mfenced>
            <mo>=</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mi>k</mi>
            </mfenced>
            <mo>=</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>!</mo>
          </mtd>
        </mtr>
        <mtr>
          <mtd>
            <mi>m</mi><mglyph>が奇数</mglyph>
            <mi>m</mi>
            <mo>=</mo>
            <mn>2</mn>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>k</mi>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mtd>
          <mtd>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac>
                <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mn>1</mn></mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </mfenced>
            <mo>=</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mi>k</mi>
            </mfenced>
            <mo>=</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>!</mo>
          </mtd>
        </mtr>
        <mtr>
          <mtd><mi>&nbsp;</mi></mtd>
          <mtd>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac>
                <mi>m</mi>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </mfenced>
            <mo>=</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>=</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mfrac><mn>3</mn><mn>2</mn></mfrac>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mfrac><mn>5</mn><mn>2</mn></mfrac>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mo>&ctdot;</mo>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfrac><mn>3</mn><mn>2</mn></mfrac>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <msqrt>
              <mi>&pi;</mi>
            </msqrt>
          </mtd>
        </mtr>
      </mtable>
    </math>
    <p>ところで、つぎの式は<b>ウォリスの公式</b>と呼ばれるものである。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <munderover>
          <mo>&prod;</mo>
          <mrow><mi>k</mi><mo>=</mo><mn>1</mn></mrow>
          <mi>&infin;</mi>
        </munderover>
        <mfrac>
          <msup>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <mi>k</mi>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mn>2</mn>
          </msup>
          <mrow>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>+</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>=</mo>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>k</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mn>2</mn><mo>&middot;</mo><mn>2</mn>
          </mrow>
          <mrow>
            <mn>1</mn><mo>&middot;</mo><mn>3</mn>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&middot;</mo>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mn>4</mn><mo>&middot;</mo><mn>4</mn>
          </mrow>
          <mrow>
            <mn>3</mn><mo>&middot;</mo><mn>5</mn>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&middot;</mo>
        <mo>&ctdot;</mo>
        <mo>&middot;</mo>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
            <mo>&middot;</mo><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
          </mrow>
          <mrow>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>&middot;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>+</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mi>&pi;</mi>
          <mn>2</mn>
        </mfrac>
      </mrow>
    </math>
    <p>この公式を少し書き換えるとつぎのようになる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>k</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <mrow>
            <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
            <mo>+</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&middot;</mo>
        <msup>
          <mfenced>
            <mrow>
              <mfrac>
                <mn>2</mn><mn>1</mn>
              </mfrac>
              <mo>&middot;</mo>
              <mfrac>
                <mn>4</mn><mn>3</mn>
              </mfrac>
              <mo>&middot;</mo>
              <mfrac>
                <mn>6</mn><mn>5</mn>
              </mfrac>
              <mo>&middot;</mo>
              <mo>&ctdot;</mo>
              <mo>&middot;</mo>
              <mfrac>
                <mrow><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi></mrow>
                <mrow><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi><mo>-</mo><mn>1</mn></mrow>
              </mfrac>
            </mrow>
          </mfenced>
          <mn>2</mn>
        </msup>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mi>&pi;</mi><mn>2</mn>
        </mfrac>
      </mrow>
    </math>
    <p>つまり、以下の関係がなりたつことをいっている。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>k</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt>
            <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
            <mo>+</mo>
            <mn>1</mn>
          </msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&middot;</mo>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mfrac>
              <mn>2</mn><mn>1</mn>
            </mfrac>
            <mo>&middot;</mo>
            <mfrac>
              <mn>4</mn><mn>3</mn>
            </mfrac>
            <mo>&middot;</mo>
            <mfrac>
              <mn>6</mn><mn>5</mn>
            </mfrac>
            <mo>&middot;</mo>
            <mo>&ctdot;</mo>
            <mo>&middot;</mo>
            <mfrac>
              <mrow><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi></mrow>
              <mrow><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi><mo>-</mo><mn>1</mn></mrow>
            </mfrac>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <msqrt>
          <mfrac>
            <mi>&pi;</mi><mn>2</mn>
          </mfrac>
        </msqrt>
      </mrow>
    </math>
    <p>ここで新しい関数 <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>g</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
          <mfenced>
            <mi>k</mi>
          </mfenced>
        </mrow></math> をつぎのように定義する。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mi>g</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>k</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt>
            <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
            <mo>+</mo>
            <mn>1</mn>
          </msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&middot;</mo>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mfrac>
              <mn>2</mn><mn>1</mn>
            </mfrac>
            <mo>&middot;</mo>
            <mfrac>
              <mn>4</mn><mn>3</mn>
            </mfrac>
            <mo>&middot;</mo>
            <mfrac>
              <mn>6</mn><mn>5</mn>
            </mfrac>
            <mo>&middot;</mo>
            <mo>&ctdot;</mo>
            <mo>&middot;</mo>
            <mfrac>
              <mrow><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi></mrow>
              <mrow><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi><mo>-</mo><mn>1</mn></mrow>
            </mfrac>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>,</mo>
        <mspace width="1em" />
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>k</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <mi>g</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mi>k</mi>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <msqrt>
          <mfrac>
            <mi>&pi;</mi><mn>2</mn>
          </mfrac>
        </msqrt>
      </mrow>
    </math>
    <h4><math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>m</mi>
          <mo>=</mo>
          <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
        </mrow></math> のとき</h4>
     <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>m</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac>
                <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mn>1</mn></mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
          <mrow>
            <msqrt>
              <mi>&pi;</mi><mi>m</mi>
            </msqrt>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>=</mo>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>k</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt><mi>&pi;</mi><mo>&middot;</mo>
            <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi></msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&middot;</mo>
        <mn>1</mn>
        <mo>&middot;</mo>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mn>3</mn>
            <mo>&middot;</mo>
            <mn>5</mn>
            <mo>&middot;</mo>
            <mo>&ctdot;</mo>
            <mo>&middot;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
          </mrow>
          <mrow>
            <mn>2</mn>
            <mo>&middot;</mo>
            <mn>4</mn>
            <mo>&middot;</mo>
            <mo>&ctdot;</mo>
            <mo>&middot;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mn>2</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msqrt><mi>&pi;</mi></msqrt>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt><mi>&pi;</mi></msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>k</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
          </mrow>
          <msqrt>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>+</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
             </mfenced>
             <mo>&middot;</mo>
             <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
          </msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&middot;</mo>
        <mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mfrac>
          <msqrt><mi>&pi;</mi></msqrt>
          <mrow>
            <mi>g</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mi>k</mi>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt>
            <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>&pi;</mi>
          </msqrt>
        </mfrac>
      </mrow>
    </math>
    <h4><math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>m</mi>
          <mo>=</mo>
          <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi><mo>-</mo><mn>1</mn>
        </mrow></math> のとき</h4>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>m</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac>
                <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mn>1</mn></mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
          <mrow>
            <msqrt>
              <mi>&pi;</mi><mi>m</mi>
            </msqrt>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>=</mo>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>k</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt>
            <mi>&pi;</mi>
            <mo>&middot;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
          </msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&middot;</mo>
        <mn>1</mn>
        <mo>&middot;</mo>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mn>2</mn>
            <mo>&middot;</mo>
            <mn>4</mn>
            <mo>&middot;</mo>
            <mo>&ctdot;</mo>
            <mo>&middot;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mn>2</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
          </mrow>
          <mrow>
            <mn>3</mn>
            <mo>&middot;</mo>
            <mn>5</mn>
            <mo>&middot;</mo>
            <mo>&ctdot;</mo>
            <mo>&middot;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mn>3</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt><mi>&pi;</mi></msqrt>
        </mfrac>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt><mi>&pi;</mi></msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>k</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <mfrac>
          <msqrt>
            <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </msqrt>
          <msqrt>
            <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi><mo>-</mo><mn>1</mn>
          </msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&middot;</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt><mi>&pi;</mi></msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&middot;</mo>
        <mi>g</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mi>k</mi>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </mfenced>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt>
            <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>&pi;</mi>
          </msqrt>
        </mfrac>
      </mrow>
    </math>
    <p>こうして、t-分布の確率密度関数は自由度を増やせば、正規分布の確率密度関数に限りなく近づくことが確かめられた。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>m</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac>
                <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mn>1</mn></mrow>
                <mn>2</mn>
              </mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
          <mrow>
            <msqrt>
              <mrow>
                <mi>m</mi>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <mi>&pi;</mi>
              </mrow>
            </msqrt>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mi>&Gamma;</mi><mo>&ApplyFunction;</mo>
            <mfenced>
              <mfrac><mi>m</mi><mn>2</mn></mfrac>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mfenced>
            <mrow>
              <mn>1</mn>
              <mo>+</mo>
              <mfrac>
                <msup><mi>t</mi><mn>2</mn></msup>
                <mi>m</mi>
              </mfrac>
            </mrow>
          </mfenced>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <mrow><mi>m</mi><mo>+</mo><mn>1</mn></mrow>
              <mn>2</mn>
            </mfrac>
          </mrow>
        </msup>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mn>1</mn>
          <msqrt><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>&pi;</mi></msqrt>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>e</mi>
          <mrow>
            <mo>-</mo>
            <msup><mi>t</mi><mn>2</mn></msup>
            <mo>/</mo>
            <mn>2</mn>
          </mrow>
        </msup>
      </mrow>
    </math>
    <h3>4.2. ウォリスの公式</h3>
    <p>ウォリスの公式の証明は、多様な方法で証明できる。ここでは、正弦関数の無限乗積表現を使って証明する。</p>
    <div style="border-style: solid; border-width: thin; padding: 0.5em">
    <h4 id="Wollises formula">ウォリスの公式</h4>
      <math display="block" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <munderover>
          <mo>&prod;</mo>
          <mrow><mi>k</mi><mo>=</mo><mn>1</mn></mrow>
          <mi>&infin;</mi>
        </munderover>
        <mfrac>
          <msup>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <mi>k</mi>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mn>2</mn>
          </msup>
          <mrow>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>+</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>=</mo>
        <munder>
          <mo>lim</mo>
          <mrow><mi>k</mi><mo>&rarr;</mo><mi>&infin;</mi></mrow>
        </munder>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mn>2</mn><mo>&middot;</mo><mn>2</mn>
          </mrow>
          <mrow>
            <mn>1</mn><mo>&middot;</mo><mn>3</mn>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&middot;</mo>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mn>4</mn><mo>&middot;</mo><mn>4</mn>
          </mrow>
          <mrow>
            <mn>3</mn><mo>&middot;</mo><mn>5</mn>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&middot;</mo>
        <mo>&ctdot;</mo>
        <mo>&middot;</mo>
        <mfrac>
          <mrow>
            <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
            <mo>&middot;</mo><mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
          </mrow>
          <mrow>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>&middot;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>+</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>=</mo>
        <mfrac>
          <mi>&pi;</mi>
          <mn>2</mn>
        </mfrac>
        </mrow>
      </math>
    </div>
    <h4>[証明]</h4>
    <p>正弦関数はつぎのように無限級数に展開される（テイラー展開）。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mo>sin</mo>
        <mi>x</mi>
        <mo>=</mo>
        <munderover>
          <mo>&sum;</mo>
          <mrow>
            <mi>k</mi>
            <mo>=</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
          <mi>&infin;</mi>
        </munderover>
        <mfrac>
          <msup>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mrow>
              <mi>k</mi>
              <mo>-</mo>
              <mn>1</mn>
            </mrow>
          </msup>
          <mrow>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>!</mo>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <msup>
          <mi>x</mi>
          <mrow>
            <mn>2</mn><mo>&InvisibleTimes;</mo><mi>k</mi>
            <mo>-</mo>
            <mn>1</mn>
          </mrow>
        </msup>
      </mrow>
    </math>
    <p>ところがこれは、無限乗積に因数分解できる<a href="#infinit-product">（注）</a>。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mo>sin</mo>
        <mi>x</mi>
        <mo>=</mo>
        <mi>x</mi>
        <munderover>
          <mo>&prod;</mo>
          <mrow><mi>k</mi><mo>=</mo><mn>1</mn></mrow>
          <mi>&infin;</mi>
        </munderover>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mn>1</mn>
            <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <msup><mi>x</mi><mn>2</mn></msup>
              <mrow>
                <msup><mi>k</mi><mn>2</mn></msup>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <msup><mi>&pi;</mi><mn>2</mn></msup>
              </mrow>
            </mfrac>
          </mrow>
        </mfenced>
      </mrow>
    </math>
    <p>ここに <math display="inline" xmlns="&mathml;">
        <mrow>
          <mi>x</mi>
          <mo>=</mo>
          <mi>&pi;</mi><mo>/</mo><mn>2</mn>
        </mrow></math> を代入するとつぎのようになる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <mn>1</mn>
        <mo>=</mo>
        <mfrac><mi>&pi;</mi><mn>2</mn></mfrac>
        <mo>&InvisibleTimes;</mo>
        <munderover>
          <mo>&prod;</mo>
          <mrow><mi>k</mi><mo>=</mo><mn>1</mn></mrow>
          <mi>&infin;</mi>
        </munderover>
        <mfenced>
          <mrow>
            <mn>1</mn>
            <mo>-</mo>
            <mfrac>
              <mn>1</mn>
              <mrow>
                <mn>4</mn>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <msup><mi>k</mi><mn>2</mn></msup>
              </mrow>
            </mfrac>
          </mrow>
        </mfenced>
      </mrow>
    </math>
    <p>書き直すと、つぎのようにウォリスの公式が求められる。</p>
    <math display="block" xmlns="&mathml;">
      <mrow>
        <munderover>
          <mo>&prod;</mo>
          <mrow><mi>k</mi><mo>=</mo><mn>1</mn></mrow>
          <mi>&infin;</mi>
        </munderover>
        <mfrac>
          <msup>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <mi>k</mi>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mn>2</mn>
          </msup>
          <mrow>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <mi>k</mi>
                <mo>-</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
            <mo>&InvisibleTimes;</mo>
            <mfenced>
              <mrow>
                <mn>2</mn>
                <mo>&InvisibleTimes;</mo>
                <mi>k</mi>
                <mo>+</mo>
                <mn>1</mn>
              </mrow>
            </mfenced>
          </mrow>
        </mfrac>
        <mo>=</mo>
        <mfrac><mi>&pi;</mi><mn>2</mn></mfrac>
      </mrow>
    </math>
    <dl>
      <dt id="infinit-product">（注）：</dt>
      <dd>自然科学者のための数学概論 [改訂版]、寺澤寛一著、岩波書店、p.207</dd>
    </dl>
  </body>
</html>
